Genel Kültür > Tarih

Türkiye Cumhuriyeti'nin eski cumhurbaşkanları kimlerdir?


Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 104. Maddesi'ne göre "devletin başı" olarak nitelenen Türkiye Cumhuriyeti cumhurbaşkanları, bu sıfatla Türkiye Cumhuriyeti'ni ve Türk milletinin birliğini temsil eder.

TBMM tarafından seçilen cumhurbaşkanının görevi Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın uygulanması, devlet organlarının düzenli ve uyumlu biçimde çalışmasını sağlamaktır. 

 

29 Ekim 1923 yılında kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nde görev yapan cumhurbaşkanlarının listesi sırasıyla şöyledir:

  1. Mustafa Kemal Atatürk: 29 Ekim 1923 – 10 Kasım 1938 (4 dönem, Cumhuriyet Halk Partisi)
  2. İsmet İnönü: 11 Kasım 1938 – 22 Mayıs 1950 (4 dönem, Cumhuriyet Halk Partisi)
  3. Celal Bayar: 22 Mayıs 1950 – 1 Kasım 1960 (3 dönem, Demokrat Parti)
  4. Cemal Gürsel: 27 Mayıs 1960 – 28 Mart 1966 (2 dönem, Bağımsız)
  5. Cevdet Sunay: 28 Mart 1966 – 28 Mart 1973 (1 dönem, Bağımsız)
  6. Fahri Korutürk: 6 Nisan 1973 – 6 Nisan 1980 (1 dönem, Bağımsız)
  7. Kenan Evren: 9 Kasım 1982 – 9 Kasım 1989 (1 dönem, Bağımsız)
  8. Turgut Özal: 31 Ekim 1989 – 17 Nisan 1993 (1 dönem, Anavatan Partisi)
  9. Süleyman Demirel: 16 Mayıs 1993 – 16 Mayıs 2000 (1 dönem, Doğru Yol Partisi)
  10. Ahmet Necdet Sezer: 16 Mayıs 2000 – 28 Ağustos 2007 (1 dönem, Bağımsız)
  11. Abdullah Gül: 28 Ağustos 2007 – Halen görevde (Adalet ve Kalkınma Partisi)

Türkiye Cumhuriyeti cumhurbaşkanlarının görev süreleri arasında listede bulunan boşluklarda ise Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 106. Maddesi'nde de belirtilmiş olan, cumhurbaşkanına vekillik eden geçici cumhurbaşkanları yer alır.

Anayasa'nın 106. Maddesi'ne göre,

Cumhurbaşkanının hastalık gibi nedenlerle geçici olarak görevinden ayrılması durumlarında, görevine dönmesine kadar; ölüm, çekilme ya da başka bir nedenle cumhurbaşkanlığı makamının boşalma sürecinde, yenisi seçilinceye kadar o dönemde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı cumhurbaşkanına vekillik eder ve cumhurbaşkanına ilişkin yetkileri kullanır.

Türkiye Cumhuriyeti'nde cumhurbaşkanlıkları seçim süreçlerinde veya askeri darbe nedeniyle cumhurbaşkanı vekili olarak görev yapan vekil cumhurbaşkanları ve görev süreleri şöyledir:

  • Cemal Gürsel: 27 Mayıs 1960 ve 26 Ekim 1961 arasında (27 Mayıs 1960 Darbesi'nde Milli Birlik Komitesi’nin kararı ile geldi, Ordu mensubu)
  • Tekin Arıburun: 28 Mart 1973 ve 6 Nisan 1973 tarihleri arasında (TBMM Başkanı)
  • İhsan Sabri Çağlayangil: 6 Nisan 1980 ve 12 Eylül 1980 arasında (TBMM Başkanı)
  • Kenan Evren: 12 Eylül 1980 ve 9 Kasım 1982 arasında (12 Eylül 1980'de Milli Güvenlik Konseyi'nin darbe kararı ile geldi, Ordu mensubu)
  • Hüsamettin Cindoruk: 17 Nisan 1993 ve 16 Mayıs 1993 arasında (TBMM Başkanı)

Fotoğraf: Atatürk, Latife Hanım ve Öğrenciler - Konya, 1923 (T.C. Cumhurbaşkanlığı Resmi Sitesi)