Finans & Ekonomi > Ekonomi

Monopol (tekel) nedir?


Bir piyasa içinde bir malın fiyatını yalnızca tek bir satıcı belirliyorsa, onun ürettiği ve sattığı malın ikame edilebileceği başka bir mal yoksa ve alıcıların sayısı malın fiyatını belirleyemeyecek kadar çoksa, bu satıcıya monopol (tekel) denir.

 

Monopolün hakim olduğu, eksik rekabet piyasasının bir alt türü sayılan piyasa “monopol piyasası” olarak adlandırılır.


Videoyu izleyin: Monopol piyasası ne demektir?

 

Monopol firma, ürettiği malın piyasaya sürüleceği miktarı belirleyebildiği için fiyatı belirleme gücünü de elinde tutar. Bu piyasada, monopol firmanın kârının maksimum olduğu üretim ve arz miktarı ile alıcıların talep ettiği miktarın eşitlendiği noktada, malın fiyatı ortaya çıkar.

 

Monopoller, doğal, yasal, akdi veya fiili pek çok nedenden dolayı oluşabilir. Kamunun elinde olması topluma fayda sağlayan bazı ürün ve hizmetler için monopol faydalı olabilir. Büyük sermaye gerektiren işlerde ve birden çok firmanın aynı bölgede yatırım yapmasının israfa neden olacağı durumlarda monopol oluşumu faydalıdır.

 

Öte yandan, monopol firmalar verimli çalışmak zorunda olmadığından daha az üretim yaparak ürünlerini daha yüksek fiyattan satar; kaynak ve gelir dağılımını bozar. Bu firmalar ARGE’ye daha az önem verir, yeni teknikleri üretime sokmakta gecikir. Reklam yoluyla kâr artırma yöntemi de monopollerin topluma zararları arasındadır.


Videoları izleyin: Mikroekonomiye Giriş