Sanat > Edebiyat

Melih Cevdet Anday kimdir?


13 Mart 1915 İstanbul doğumlu şair, roman ve oyun yazarı, Orhan Veli ve Oktay Rifat ile birlikte Garip Akımı’nın 3 kurucusundan biri.

Ortaöğrenimini Ankara Gazi Lisesi’nde tamamladı. 1937 yılında Belçika’ya giderek sosyoloji eğitimi almaya karar verdi. Ancak 2. Dünya Savaşı’nın ilanı nedeniyle iki yıl sonra Türkiye’ye geri döndü.

Milli Eğitim Bakanlığı’ndaki görevinin ardından ardından, çeşitli dergi ve gazetelerde çalıştı, çevirmenlik yaptı.

 

Tanin, Akşam ve Cumhuriyet gibi zamanının önde gelen gazetelerinde köşe yazıları yazdı, sanat sayfalarına katkıda bulundu.

İstanbul Konservatuarı’nda diksiyon dersleri verdi. LCC Tiyatro Okulu’nda mitoloji dersleri vermesini takiben TRT Yönetim Kurulu üyeliğinde bulundu. Hükümet tarafından Paris’te bir yıl süreyle eğitim müşaviri olarak görevlendirildi.

Hececiler'in izinden giderek şiire adımını atan Anday’ın bu daldaki ilk eseri Ukde, 1936 yılında Varlık dergisinde yayımlandı. Kafiye içeren şiirlerinden sonra özellikle Orhan Veli ve Oktay Rifat ile ortak çıkardıkları Garip’te bu biçimden vazgeçti.

Rahatı Kaçan Ağaç’da, 2. Dünya Savaşı’nın da etkisiyle toplumsal konular üzerine şiirler yer aldı. Halkın çektiği sıkıntıları, yoksulluğu ve savaşın yükünü en doğal haliyle eleştirmeye çalıştı.

Eleştirel tutumunu Telgrafhane (1952) ve Yan Yana (1956) kitaplarında artırarak sürdürdü. Yan Yana’da yazdıkları Türk Ceza Kanunu’nun 142. maddesine aykırı bulunarak kitabın toplatılmasına neden oldu. Ancak Anday daha sonra aklandı.

Mitolojiye olan ilgisi sonraki kitaplarına da yansıdı. Kolları Bağlı Odysseus’ta (1963) bunun izleri açıkça görüldü.

Anday Aylaklar’da (1965) Osmanlı toplum yapısındaki çözülme ve bozulmayı anlatırken, aynı yıl yazdığı İçerdekiler adlı oyunuyla da iletişimin günlük yaşamdaki önemini ifade etti.

UNESCO tarafından “Cervantes, Dante, Tolstoy düzeyinde bir yazar” olarak tanımlanan yazar 28 Kasım 2002 tarihinde İstanbul’da hayatını kaybetti.

Başlıca eserleri:

  • Garip (1941)
  • Rahatı Kaçan Ağaç (1946)
  • Telgrafhane (1952)
  • Yan Yana (1956)
  • Doğu-Batı (1961)
  • Kolları Bağlı Odysseus (1963)
  • Aylaklar (1965)
  • Gizli Emir (1970)
  • Göçebe Denizin Üstünde (1970)
  • Yeni Tanrılar (1974)
  • Dilimiz Üstüne Konuşmalar (1975)
  • Teknenin Ölümü (1975)
  • Sözcükler (1978)
  • Ölümsüzlük Ardında Gılgamış’ta (1981)
  • Tanıdık Dünya (1984)