Bilim

Fizikte kuark nedir?


Maddeler atomlardan oluşur. Atomlar ise proton, nötron ve elektronlardan. Ancak nötron ve protonları da oluşturan daha küçük ve karmaşık yapılı parçacıklar vardır. Kuark, temel parçacık ve maddenin temel bileşenlerinden biridir.
 

İzleyerek öğrenin: Kar nasıl oluşur?

Bundan 50 yıl öncesine kadar atomların sadece nötron, proton ve elektronlardan daha küçük parçalardan oluştuğu bilinmiyordu. Zamanla atomu oluşturan onlarca farklı türde parçacık olduğu keşfedildi. Kuark bu parçacıklardan birinin adıdır. Proton ve nötronlar kuarklardan oluşmuştur. Yani maddenin en küçük yapıtaşı olarak adlandırılabilirler.

Kuarkların varlığı ile ilgili ilk teoriler Murray Gell-Mann ve George Zweig tarafından ortaya atıldı. Gell-Man teorik parçacığına isim olarak James Joyce’un bir romanında geçen kurgusal bir ölçü birimi olan kuark’ı seçti.

Kuarklar bir araya gelerek hadronlar olarak bilinen bileşik parçacıkları oluştururlar. Bunların en kararlı olanları atom çekirdeğinin bileşenleri proton ve nötrondur. Kuarklar asla yalnız bir şekilde bulunmazlar; onlar sadece hadronlar içinde bulunabilirler. Kuarklar hakkındaki bilgiler hadronların gözlenmesiyle elde edilmiştir.

Toplam 6 tür kuark vardır. Bunlara kuark çeşnileri de denir. Kuark modeline göre nötron ve protonlar farklı türden üçer kuarkın bir araya gelmesiyle oluşur.

Uzmanından öğrenin: Gökkuşağı nasıl oluşur?


Kuarklar güçlü bir çekim gücüyle bir arada tutulurlar. Kuarkları bir arada tutan faktör ise gluonlardır. Gluonlar tarafından bir arada tutulan kuarklar birbirlerinden uzaklaştıklarında aralarındaki çeçim gücü daha da artar.