1950’li yılların ortalarında Demokrat Parti (DP) iktidarının sorgulanmasına neden olan iki unsur ortaya çıktı. Bunlardan ilki 1950-54 yılları arasındaki ekonomik büyümenin hızla ivme kaybetmesi, diğeri ise Kıbrıs sorununun uluslararası arenada yeniden tartışılmasıydı.

Kıbrıs’la ilgili Yunanistan’ın uzlaşmaz tutumu nedeniyle hem Yunanlara hem de Türkiye’de yaşayan Rumlara karşı tepki gösterilmeye başladı. Bu tepki siyasal alanda başlamasına rağmen hızla günlük yaşamı etkiledi.

Bu şartlar altında, 6 Eylül 1955’te Atatürk’ün Selanik’teki evine bombalı saldırı yapıldığı haberi geldi. Bunun üzerine hızla toplanan halk, İstanbul’da özellikle Rum vatandaşların sıklıkla oturduğu semtlerde protestolara başladı.
 

Sonradan haberin asılsız olduğu ortaya çıkmasına rağmen,
polisin müdahale etmekte gecikmesi ve sayıca yetersiz kalması sonucunda ise gösteriler saldırı ve yağmalamaya dönüştü. Rumlara ait dükkanlar tahrip edilirken, haneye tecavüz olayları da baş gösterdi.

Üç büyük şehirde kiliselere saldıran halk, İzmir’deki Yunan Konsolosluğu’nu da yakmaya çalıştı. Saldırılar sadece Rumlarla sınırlı kalmadı ve tüm azınlıklara yöneldi. Ermeniler ve Yahudiler de olaylardan etkilendi.

Ölü sayısının farklı kaynaklarca 11 ile 15 arasında olduğu iddia edildi. 150 milyon liralık hasarın bir kısmı daha sonra DP yönetimi tarafından tazminat olarak ödendi.

Aynı gün İzmir ve Ankara’ya sıçrayan olaylar, hükümeti sıkıyönetim ilan etmeye mecbur etti ve ordu olayları bastırmak için göreve çağrıldı.

Cumhuriyet Halk Partisi’nin olaylarla ilgili yoğun eleştirileri nedeniyle, yayın organı Ulus gazetesi kapatıldı.

Olaylar, 7 Eylül 1955’te binlerce kişinin gözaltına alınması ve İçişleri Bakanı Namık Gedik’in istifası ile sonuçlandı.

Yaşananların uzun vadedeki etkileri ise hükümet ve muhalefet arasındaki ilişkilerin kopma noktasına gelmesi ve DP yönetiminin baskıcı politikasını artırarak devam ettirmesi olarak görüldü.

6-7 Eylül Olayları’nı izleyen dönemde Rumlar İstanbul’dan göç etmeye başladı. Rumların büyük kısmı Yunanistan’a giderken, küçük bir bölümü Mersin ve Tarsus civarına yerleşti. Böylece gayrimüslimlerin Türkiye ekonomisindeki etkisi giderek azaldı.

Yassıada mahkemelerinde, olaylarda DP’nin görevini yerine getirmediği belirtilerek, sorumlular cezalandırıldı.

1. Fotoğraf: Vikipedi

2. Fotoğraf: Bianet